Dobre lornetki i lunety wypełnia się zaawansowaną optyką, układem pryzmatów, czy precyzyjnymi mechanizmami ostrzenia, ale jest jeszcze jeden związek X, mogący pojawiać się w wybranych modelach. Mam na myśli azot (a czasem także argon). Dlaczego ten gaz wykorzystuje się w lornetkach i lunetach? Jakie daje korzyści? Tego dowiesz się z tego artykułu.
Co to znaczy, że lornetka lub luneta jest wypełniona azotem?
Azot (a także argon*) to gaz, którym wypełnia się wnętrze niektórych lornetek i lunet, zastępując nim powietrze. Nie wdając się w szczegóły chemiczne, nadmienię, że jest to gaz obojętny chemicznie, a więc nie reagujący z konstrukcją lornetki. W obudowie lornetki z azotem lub argonem stosuje się uszczelnienia, które mają zapobiec ulatnianiu się gazu. Stąd taki sprzęt będzie także wodoodporny lub wodoszczelny. Jakie daje to korzyści?
*Argon jest stosowany w droższych lornetkach jako alternatywa dla azotu. Wrócę jeszcze do wyjaśnienia różnicy pomiędzy obydwoma rozwiązaniami, ale wszystkie wymienione w tej części korzyści płynące z wypełnienia azotem mają zastosowanie także dla argonu.
Wyeliminowanie parowania od wewnątrz
Wracasz z jesiennych lub zimowych obserwacji do ciepłego domu, a Twoja lornetka wskutek ogrzania zaparowuje od wewnątrz i przez jakiś czas nie można jej używać. Najwidoczniej nie była wypełniona azotem lub argonem. Właśnie ten gaz sprawia, że wnętrze lornetki jest totalnie „suche”, a w przypadku nagłych wahań temperatury, wilgoć nie zbiera się po wewnętrznej stronie optyki. Obraz pozostaje ostry (choć może być oczywiście konieczne zebranie wilgoci z zewnętrznych stron soczewek) i możesz dużo swobodniej korzystać z lornetki.
Takich sytuacji może być więcej i mogą nie tylko dotyczyć powrotów do mieszkania. Mocne wahania temperatury mogą występować w czasie żeglowania, wędrowania i wyjścia z głębokiego chłodnego cienia na nasłonecznioną polanę i wielu innych sytuacji. Lornetka wypełniona gazem pozwala na zachowanie zawsze optymalnej jakości obrazu.
Dłuższa żywotność lornetki
Wewnętrzne zaparowywanie lornetek i lunet (ale także obiektywów) może prowadzić z czasem do pojawienia się wykwitów pleśni i grzybów. Może nie od razu wyhodujecie twór, który zechce walczyć o swoje prawa, ale jednak takie plamki wpłyną negatywnie na korzystanie ze sprzętu optycznego. Wypełnienie azotem lub argonem, skutkujące brakiem wilgoci, czy tlenu zdecydowanie ogranicza takie ryzyko. W podobny sposób taki gaz chroni przed korodowaniem elementów wewnętrznych (metalowych tulei, śrubek, mechanizmów ogniskowania itp.).
Azot czy argon? Czym różnią się te wypełnienia lornetek i lunet?
Alternatywnie sprzęt optyczny wypełnia się także argonem. Argon ma większe i cięższe cząsteczki niż azot, stąd przenika wolniej przez mikro szczeliny, co zwiększa żywotność lornetki. W praktyce jednak producentom udaje się stosować na tyle skuteczne uszczelnienia, że i tak te wypełnione azotem będą działały skutecznie przez bardzo długi czas.
Argon radzi sobie jeszcze lepiej przy bardzo gwałtownych wahaniach temperatury, ale tutaj te różnice są odczuwalne jedynie w sprzęcie wykorzystywanym przy naprawdę ekstremalnych zadaniach. Dlatego właśnie argon – w połączeniu z wyższą ceną jego stosowania – jest wtłaczany wyłącznie w lornetkach i lunetach klasy premium. Jeśli jednak nie planujesz korzystania z lornetki w czasie np. żeglugi morskiej, czy innych zastosowaniach, wymagających totalnie bezkompromisowych rozwiązań, to wypełnienie azotem będzie w zupełności wystarczające. W standardowych warunkach nie odczułbyś różnicy, a jak jej nie widać to…
Wypełnienie azotem i argonem a wodoodporność
Jak już wspomniałem, aby zapobiec ulatnianiu się gazu z wnętrza lornetki lub lunety, producenci stosują uszczelnienia (o-ringi). W związku z tym lornetki są hermetyczne, ich konstrukcja zapobiega dostawaniu się do wnętrza wilgoci, dzięki czemu modele te stają się wodoodporne lub wodoszczelne (w zależności od ich budowy).
Warto jednak podkreślić, iż samo wypełnienie gazem nie sprawia, że sprzęt optyczny jest chroniony przed działaniem wody. Po prostu jest to dodatkowa korzyść konieczności zachowania szczelności, ale stopień tej ochrony może różnić się w zależności od modeli. O ile niektóre mogą być wręcz zanurzane, o tyle inne będą radziły sobie przykładowo tylko z delikatnym deszczem. Jednakże zgodność z normami ochrony IP to już osobny temat, który zresztą poruszyłem przy okazji jednego z moich poprzednich artykułów.
Podsumowanie
Jeśli potrzebujesz lornetki, którą będziesz wykorzystywać w terenie (a nie np. na sali koncertowej czy teatralnej), pomyśl o znalezieniu modelu wypełnionego azotem (lub argonem, jeśli potrzebujesz sprzętu optycznego do profesjonalnych, ekstremalnych zadań). Skłonność do zaparowania wewnętrznych części optyki może pojawiać się częściej, niż się wydaje, więc azot czy argon przyda się w większości zastosowań. Na szczęście takie wypełnienie gazem nie jest zarezerwowane wyłącznie dla droższych modeli, stąd w zasadzie każdy może znaleźć dla siebie lornetkę z wypełnieniem.
Zajrzyj do naszych poprzednich artykułów związanych z lornetkami.
Budżetowe porro lornetki od Olympusa. Testujemy 8X40S, 10X50S i 8-16X40S
Pancerne lornetki dla „okularników” – Fujifilm Fujinon HC Hyper Clarity 10×42 i 8×42
Co to jest oleofobowość i hydrofobowość? [Słowniczek fotografa]
