Chociaż na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) trafiają nieliczni, to utrafić ją na zdjęciu może praktycznie każdy. Jej fotografowanie to bardzo ciekawe i wciągające wyzwanie. I wcale nie potrzeba do niego teleskopu (choć bardziej zaawansowani mogą po nie sięgnąć). Zajrzyj do tego artykułu, aby dowiedzieć się, jak zabrać się za fotografowanie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) pędzi po orbicie z zawrotną prędkością 28 000 km/h i okrąża Ziemię w ciągu około 90 minut. I choć znajduje się około 400-420 km od powierzchni naszej planety, to można ją z powodzeniem obserwować i fotografować. To prawda, że przy użyciu podstawowych obiektywów czy obserwacji gołym okiem będzie tylko jasnym punktem na tle nieba. Ale już wtedy można ją ciekawie wpisać w kadr.
ISS widziana na orbicie. / Źródło: NASA (choć bardzo bym chciał, aby było moje)
ISS jest punktem świecącym odbitym światłem słonecznym. Oznacza to, że w czasie obserwacji nie mruga. Nie widać także świateł pozycyjnych. Jest przede wszystkim biała (choć pod koniec obserwacji może stać się bardziej pomarańczowa), przesuwa się po niebie względnie szybko, jednostajnym, płynnym ruchem. Jej jasność uzależniona jest od warunków obserwacji, ale przypomina bardzo jasną gwiazdę. Znika z obserwacji jeszcze zanim dotrze do drugiego krańca horyzontu. Wynika to z faktu, że w pewnym momencie wlatuje w cień rzucany przez ziemię (nie świeci własnym światłem, jest widoczna do czasu, aż oświetla ją słońce).
Jak zaplanować fotografowanie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej
Kiedy i gdzie dostrzec ISS? Przelatuje po niebie z zachodu na wschód. Stacja w czasie orbitowania znajduje się nad różnymi obszarami globu. Dlatego nad Polską jest obserwowana tylko w niektórych momentach. Zmienia się przy tym także łuk, jaki wyznacza na naszym niebie. Wynika to z faktu, że choć czasami można ją zaobserwować w Polsce, to tak naprawdę w linii prostej znajduje się wtedy przykładowo nad Czechami, Słowacją itd. W takiej sytuacji będzie ona krócej widoczna i bliżej horyzontu. Najlepsze przeloty są oczywiście wtedy, gdy rzeczywiście leci bezpośrednio nad Polską, najlepiej punktem, w którym się znajdujesz.
Przykładowa trasa ISS. / Zrzut ze strony isstracker.pl.
Na szczęście, nie trzeba codziennie wybiegać pod nocne niebo, i sprawdzać, czy dziś się uda zaobserwować ISS. Istnieją liczne aplikacje czy serwisy, które na bieżąco podają pozycję stacji. Umożliwiają także przewidywanie, kiedy będzie obserwowalna z Polski. W miejscach takich jak ISS Tracker, ISS Detector (apka na iOS i Android) itp. znajdziesz informację o dokładnych godzinach przelotów, jasności stacji, czy trasie po nieboskłonie. Na tej podstawie należy przygotować się do fotografowania. Dobre jest to, że jak już ISS “trafi” na nasze niebo, to nam trafia się wtedy kilka przelotów, które można obserwować o różnych porach przez kilka dni.
Jeśli nauczysz się rozpoznawać ISS na nocnym niebie, szybko zaczniesz ”spotykać” ją całkiem przypadkowo. To zdjęcie wykonałem w czasie obserwacji zaćmienia Księżyca. Srebrny Glob zniknął za chmurami niżej nad horyzontem, ale szczęśliwym trafem przez środek nieba, dosłownie cała na biało, przeleciała ISS. Tak powstała całkiem miła pamiątka z tamtego wieczoru. / fot. Mikołaj Konkiewicz
Fotografowanie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej – jaki sprzęt?
Nie musisz być od razu astro fotografem, aby złapać ISS na fotografii. To fajne wyzwanie dla każdego. W podstawowym zakresie przygotuj:
- Aparat z możliwością ustawienia długiego czasu naświetlania
- Obiektyw szerokokątny
- Statyw do ustabilizowania sprzętu
- Wyzwalacz (pilot lub wężyk spustowy), który pozwoli na rozpoczęcie ekspozycji bez poruszania sprzętem
Przepis na zdjęcie ISS jest dosyć prosty. Dowiedz się z aplikacji lub stron, kiedy stacja będzie widoczna nad miejscem, w którym przebywasz. Weź przy tym pod uwagę pogodę – potrzeba bezchmurnego nieba. Zaplanuj fotografię. Pamiętaj, że trajektoria lotu ISS może być różna dla poszczególnych dni i godzin przelotów. Przy pierwszym podejściu spróbuj po prostu złapać ją w kadrze, ale przy kolejnych możesz najpierw zbudować kompozycję z różnymi obiektami, i poczekać, aż ISS dopełni ujęcie.
Ustaw ostrość na nieskończoność, czas naświetlania ustaw na 10-30 s (im dłuższy czas tym smuga, którą na zdjęciu zostawi ISS, będzie dłuższa), i jasną przysłonę. Aby zachować najlepszą jakość, pracuj z niskimi wartościami ISO 100-400.
Do zrobienia zdjęcia z ISS w roli głównej wcale nie musisz uciekać do miejsc, gdzie nie ma miejskich świateł (choć to oczywiście sprzyja spektakularnym zdjęciom). Powyższy obraz zarejestrowałem z balkonu na osiedlu. / fot. Mikołaj Konkiewicz
Fotografowanie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w czasie tranzytów
Istnieją jeszcze spektakularne techniki fotografowania ISS adresowane do bardziej wtajemniczonych. Mowa o tranzytach i spottingu stacji (czyli fotografowania stricte stacji, a nie pozastawianej przez nią smugi świetlnej). Choć jest to temat na osobny artykuł, zostawiam tutaj krótkie, inspirujące info dla tych, którzy chcieliby w fotografowaniu ISS pójść krok dalej.
Kompozycja klatek wykonanych w czasie przelotu tranzytu ISS na tle tarczy słonecznej. Źródło: Wikimedia Commons, NASA, aut. Joel Kowsky
Międzynarodową Stację Kosmiczną można fotografować w czasie tranzytu (przelotu na tle) Słońca czy Księżyca. Od strony sprzętowej wymaga to skorzystania np. teleskopu podpiętego do aparatu metodą digiscopingu, sięgnięcia po odpowiednie filtry itd. Takie fotografowanie różni się diametralnie od wcześniej omawianego – przelot na tle tarczy słonecznej czy Księżyca trwa ułamki sekund. Wymaga więc to precyzyjnego planowania, ultra krótkich czasów naświetlania i właściwej optyki. Niemniej daje to spektakularne efekty i ogromną satysfakcję.
Podsumowanie
W podstawowym zakresie fotografowanie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej jest dostępne dla każdego. Wystarczy podstawowy sprzęt, znalezienie się w odpowiednim czasie i miejscu i gotowe. To bardzo przyjemne uczucie dostrzec ten obiekt, a tym bardziej go uwiecznić. Myśl o obserwowaniu ludzi orbitujących wokół naszej planety naprawdę pobudza wyobraźnię. A i zresztą same w sobie takie ujęcia, czy sposoby ciekawego kadrowania przelotów, z pewnością pobudzą kreatywność. Powodzenia!
Na szczęście ISS widać w poszczególnych okresach niemal z każdego miejsca na globie. / Źródło zdjęcia NASA. Astronauta przebywający na pokładzie ISS dostarcza wiele ważnych, bezcennych zdjęć Ziemi, o których przeczytasz tutaj.
