Standardowa ogniskowa wcale nie oznacza zrezygnowania z unikatowych zdjęć. Jednak czym jest taka ogniskowa? Do czego się jej używa? I czy istnieją różne rodzaje standardowych ogniskowych? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w tym artykule. Co więcej, obalam w nim różne mity związane ze standardową ogniskową.
Co to jest standardowa ogniskowa?
Z technicznego punktu mianem standardowej określa się taką ogniskową, która jest równa przekątnej klatki materiału światłoczułego lub matrycy. Można ją sobie obliczyć ze wzoru i nie byłbym sobą, gdybym go nie podał (jeśli obca jest Ci matematyka, to bez obaw, tak naprawdę nie musisz go znać).
- f – ogniskowa
- w – szerokość klatki filmu / matrycy
- h – wysokość klatki filmu / matrycy
Dla matrycy pełnoklatkowej o wymiarach 36×24 mm standardową ogniskową wyznaczymy tak:
Tak więc ogniskowa standardowa dla formatu pełnoklatkowego będzie wynosiła około 43 mm.
Czujny, nieco bardziej obeznany z fotografią czytelnik słusznie zauważy, że przecież za standardową ogniskową dla formatu pełnoklatkowego przyjęło się uznawać 50 mm. Dlaczego nie 43 mm? W zasadzie wynika to głównie z tego, że w początkowych latach tworzenia optyki do aparatów małoobrazkowych (film światłoczuły 35 mm) stworzenie obiektywu 50 mm było łatwiejsze technicznie niż silenie się na trzymanie 1:1 wartościom matematycznym wynikającym z powyższego wzoru.
A różnica dla odbiorcy pomiędzy “widzeniem” świata przez 43 mm a 50 mm była na tyle znikoma, że warto było postawić na bardziej ekonomiczne rozwiązania. W późniejszych latach kolejni producenci, w tym dla nowszych systemów cyfrowych, kontynuowali drogę wyznaczoną przez prekursorów.
Obiektyw Canon 50 mm f/1.8 EF STM – chyba mogę go nazwać mianem kultowego wśród Canoniarzy
Do czego przydaje się standardowa ogniskowa
Matematyczny punkt widzenia może niewiele mówić, bo w zasadzie co w praktyce daje użytkownikowi wyznaczenie ogniskowej równej przekątnej klatki filmu czy matrycy? Już spieszę z odpowiedzią, ale najpierw zauważmy, że powyższy wzór wskazuje jeszcze jedną rzecz – każdy rozmiar matrycy czy filmu światłoczułego będzie miał swoją standardową ogniskową.
| Format | Wymiary kadru (mm) | Przekątna kadru (mm) | Przybliżona wartość ogniskowej standardowej |
| 120, 60 mm | 60 x 90 | 108,2 | 105 |
| 120, 60 mm | 60 x 60 | 84,8 | 80 mm |
| 135, 35 mm | 24 x 36 | 43,3 | 45-50 mm |
| APS-C | 16,7 x 25,1 | 30,1 | 32-35 |
| Micro 4/3 | 13 x 17,3 | 21,6 | 25 mm |
Zauważ, że znając standardową ogniskową dla formatu pełnoklatkowego, resztę możesz szybko obliczyć poprzez wartość współczynnika crop (jeśli to pojęcie brzmi dla Ciebie niejasno, to zajrzyj do jednego z moich poprzednich artykułów).
Dobrze, umiemy wyznaczyć standardową ogniskową, ale co nam po tym? Otóż taki obiektyw ma bardzo przydatną właściwość – stanowi łącznik pomiędzy światem obiektywów szerokokątnych a tele. Uwalnia od przerysowań charakterystycznych zarówno dla jednej, jak i drugiej grupy. Stąd pozwala na uzyskanie stosunkowo szerokiego pola widzenia, ale z zachowaniem naturalnie wyglądającej perspektywy.
Standardowa ogniskowa może się zatem śmiało nazywać kompromisową. Przez ten kompromis staje się niezwykle wszechstronnym narzędziem. Umożliwia z jednej strony zrobienie portretu, a z drugiej może przydać się do krajobrazu. Jest często wybierana w reportażu, dokumencie, czy w sytuacjach, gdy chce się korzystać z jednego szkła stałoogniskowego z zachowaniem jak największej swobody doboru tematu.
Swoją drogą za perspektywę nie odpowiada ogniskowa, a odległość od fotografowanych obiektów. Więcej na ten temat pisałem w jednym z moich wcześniejszych artykułów (poniżej). Można więc zdefiniować standardową ogniskową jako pozwalającą na znalezienie optymalnej odległości od fotografowanych obiektów, dla której nie dochodzi do ich przerysowań.
O jak ogniskowa i jej wpływ na perspektywę [słowniczek fotografa]
Mity związane ze standardową ogniskową
Najczęściej definiuje się standardową ogniskową jako tę, która daje obraz zbliżony do tego, jaki odbieramy gołym okiem. W tym stwierdzeniu kryje się jednak pułapka, ponieważ zbyt często wiąże się je z kątem widzenia takiej ogniskowej. Tymczasem ludzkie oko widzi świat zupełnie inaczej, a dodatkowo należałoby rozróżnić kilka pól widzenia (dla postrzegania aktywnego, peryferyjnego itd.). Faktem jest natomiast, że obraz uzyskiwany dzięki standardowej ogniskowej nie wydaje się przerysowany perspektywicznie, co sprawia, że odbieramy go jako „naturalny”. Trzeba jednak uważać na błędny wniosek, że standardowa ogniskowa daje wycinek świata odpowiadający temu, jak widzimy rzeczywistość.
Podsumowując standardowa ogniskowa ≠ pole widzenia ludzkiego oka
Przykładowe, ciekawe obiektywy ze standardową ogniskową
Standardowa ogniskowa zobowiązuje do tego, aby każdy producent miał ją w swoim systemie. I tak zresztą jest. Poniżej znajdziesz kilka ciekawych stałoogniskowych, standardowych obiektywów. Pamiętaj, że dla każdego systemu (rozmiaru matrycy) będzie to inna ogniskowa.
Sony FE 50 mm f/1.8 (SEL50F18F.SYX) – stosunkowo tani standardowy obiektyw (dla formatu FF). Budżetowe 50-tki są częstym wyborem początkujących fotografów, którzy poszukują jakości stałek jako alternatywy dla kitowych szkieł, ale jednocześnie chcą zachować wszechstronność obiektywu.
Fujifilm Fujinon XC 35 mm f/2, czyli jasny standard dla Fuji X.
OM System M.Zuiko Digital ED 25mm f/1.2 Pro – dla formatu Micro 4/3 standardowa ogniskowa wynosi 25 mm. Tutaj w wersji linii obiektywów OM System premium oznaczonej Pro.
Canon RF 45 mm f/1.2 STM – ten obiektyw jest w zasadzie bliższy standardowej ogniskowej dla pełnej klatki.
Nikon Nikkor Z MC 50 mm f/2.8 – klasyczny standardowy obiektyw ze stajni Nikona.
Panasonic LUMIX S PRO 50 mm f/1.4 kolejny premium obiektyw standardowy, tym razem od Panasonica.
Podsumowanie
Standardowa ogniskowa jest naprawdę bardzo uniwersalnym szkłem, które może być z powodzeniem na stałe przymocowane do aparatu. A do tego można je wykorzystać także na wiele innych sposobów – poczytasz o tym poniżej.
50-tka nie tylko do portretów. Gdzie jeszcze można wykorzystać ogniskową 50 mm?
