Ilu megapikseli naprawdę potrzebujesz i dlaczego więcej nie znaczy lepiej?

Czasem mam wrażenie, że cofnęliśmy się w czasie. Tym razem za sprawą smartfonów! Dokładniej mówiąc — smartfonowych marketingowców. Z każdym kolejnym modelem telefonu reklamy bombardują nas informacjami o aparatach z oszałamiającymi 50, 100, 200, czy nawet już ponad 400 megapikselowymi matrycami!  Budowane jest przeświadczenie, że większa ilość megapikseli to lepsza jakość zdjęć — jednak to nie do końca prawda! W tym artykule postaram się możliwie prosto wytłumaczyć, czym są megapiksele, jaki mają wpływ na jakość obrazu i dlaczego więcej nie znaczy lepiej!

Zanim zaczniemy, krótkie wyjaśnienie: W tekście posłużę się kilkoma uogólnieniami, czy też skrótami myślowymi. Kompleksowe tłumaczenie każdego zagadnienia w ramach jednego wpisu jest zwyczajnie niemożliwe – ale zachęcam oczywiście do pogłębiania wiedzy.

Zacznijmy od podstaw — Czym są megapiksele?

Megapiksel to nic innego jak jeden milion pikseli – maleńkich punktów, z których składa się obraz. Na przykład aparat 24 megapikselowy wykonuje zdjęcia o rozdzielczości około 6000 × 4000 pikseli (6000*4000= 24 000 000). Analogicznie mając plik o wymiarach 8192 × 5464, będzie to oznaczać, że mamy tu aparat o matrycy 45 MPX (8192 × 5464 = 44 761 088). Proste, prawda?

Co to jest piksel? [Słowniczek fotografa]

Więcej megapikseli nie zawsze znaczy lepiej

Według teorii z reklam smartfonów więcej megapikseli będzie oznaczać wyższą jakość zdjęć – no ale jak już wiecie… Nie do końca tak jest. Warto zrozumieć, że liczba megapikseli to tylko jeden z wielu czynników wpływających na jakość zdjęć (niekoniecznie pozytywnienie, do czego zaraz przejdę). Inne kluczowe aspekty to jakość obiektywu, fizyczna wielkość matrycy, procesor obrazu i warunki oświetleniowe.

Zadaj sobie jedno, bardzo ważne, pytanie. Po co Ci więcej megapikseli?

Powiem coś niepopularnego, i już słyszę ten stukot klawiszy, gdzie w komentarzach część osób będzie przekonywać mnie, jak bardzo się mylę… Ale! Uważam, że jakieś 90% fotografów naprawdę nie potrzebuje więcej niż około 24 MPX. Ogólnie przedział 20 / 30 MPX to moim zdaniem optymalna wartość i już wyjaśniam dlaczego!

Chcesz drukować? To świetnie, 24 MPX wystarczą!

Zastanów się nad tym, jak często drukujesz zdjęcia i w jakich formatach, to na pewno pomoże z wyborem aparatu. Jeśli nie zamierzasz drukować wielkoformatowych obrazów o jakości muzealnej, czy robić intensywnych cropów, prawdopodobnie nie potrzebujesz zdjęć o rozdzielczości 50 czy 100 megapikseli. Na przykład, do wydrukowania zdjęcia w rozmiarze A3 (42 × 30 cm) wystarczy rozdzielczość około 12 megapikseli. Żeby wydrukować zdjęcia do albumu w rozmiarze 10 × 15 cm  tylko 2 MPX i to przy zachowaniu bardzo dobrej jakości!

Czym jest DPI?

Zanim przejdziemy dalej, musimy zrobić malutki przystanek i odpowiedzieć sobie czym jest „DPI”? DPI („dots per inch”) to liczba punktów na cal (2,54 cm), określająca szczegółowość wydruku lub wyświetlacza – im wyższa, tym ostrzejszy obraz. Ludzkie oko z bliska dostrzega maksymalnie ok. 2 190 DPI, ale z typowej odległości 30 cm rozróżnia już tylko ok. 300 DPI. Dlatego większość druków powstaje właśnie w tej jakości – to wystarcza, by obraz i tekst wyglądały wyraźnie.

Z 24 MPX zrobisz spokojnie dobrej jakości wydruk (300 DPI) w okolicy 51 × 34 cm (czyli naprawdę sporym). Jeśli nie zamierzasz wieszać tego zdjęcia w muzeum i/lub patrzeć na nie z kilku centymetrów, to decydując się na nieco gorszą jakość (200 DPI) wydruku spokojnie z 24 MPX można drukować zdjęcia w okolicy 80 × 60 cm. Sporo, prawda? No, a pomyśl, że billboardy drukowane są w 20 DPI… Tak, z 24 MPX spokojnie da się wydrukować billboard 7,6 metra × 5 metrów (standardowe billboardy mają 5 × 2,4 m lub 6 × 3 m).

No a pamiętajmy, że mamy obecnie programy do powiększania rozdzielczości bazujące na AI, gdzie bez większych problemów jesteśmy w stanie zwiększać kilkukrotnie rozdzielczość zdjęcia. Więc czy na pewno potrzebujesz więcej megapikseli do druku?

Żeby obliczyć możliwą wielkość wydruku, można skorzystać z prostego równania. Wystarczy podzielić każdy bok przez preferowane DPI. Przykładowo przy 24 MPX mamy 6000 × 4000 px, czyli: 6000/300=20 cali (≈51 cm), 4000/300=13,3 cali (≈34 cm). Oznacza to, że możemy wydrukować zdjęcie w wysokiej jakości o rozmiarze 51 × 34 cm.

Potrzebujesz wysokiej jakości zdjęć do internetu? 24 MPX to aż za dużo!

No dobra, bo już wiemy, że 24-megapixele to więcej niż potrzebuje przeciętny użytkownik do drukowania zdjęć, ale jak to się ma do publikowania ich w internecie? Portale informacyjne, internetowe wydania gazet, i tym podobne publikują przeważnie zdjęcia mające… 0,3 MPX. Zdjęcia na stronach, czy portalach społecznościowych nie przekraczają zazwyczaj 2 MPX. Więc do internetu naprawdę nie potrzeba wiele, a 24 MPX zapewnią doskonałą jakość zarówno na blogu, jak i Instagramie, Facebooku, itd. Itp.

Więcej MPX to lepsza jakość obrazu, ogólnie! No ale właśnie nie do końca

Na pierwszy rzut oka większa liczba megapikseli może wydawać się lepsza, bo w teorii oznacza więcej szczegółów… Rzeczywistość nie jest jednak tak wspaniała i więcej megapikseli może dramatycznie pogarszać jakość zdjęć! Ma też konsekwencje, o których się nie myśli przy zakupie, a potrafią bardzo odbić się na stanie portfela.

Więcej szumu

W gorszych warunkach oświetleniowych okazuje się, że więcej megapikseli to i więcej szumu na zdjęciach. Jeśli weźmiemy dwa aparaty, z podobnego rocznika, o takiej samej fizycznej wielkości matryc a różnej ilości megapikseli, to z dużym prawdopodobieństwem aparat z mniejszą ilością MPX będzie miał zauważalnie lepszą jakość przy wyższym ISO*. Przykładem może być choćby Canon R6 i Canon R5, które wyszły tego samego dnia, miały matryce w tej samej technologii i różniła je ilość MPX (20 MPX w Canonie R6, i 45 MPX w Canonie R5).

Dlaczego się tak dzieje? Jeśli na takim samym obszarze jest większe zagęszczenie pikseli, to wychwytują one mniej światła. Wyobraź sobie mały pokój z dużą liczbą małych okienek – każde wpuszcza mniej światła niż kilka większych okien. Większa rozdzielczość, to także większa szczegółowość obrazka – ale co za tym idzie i większa szczegółowość szumu, który przez to jest bardziej widoczny, bo i bardziej szczegółowy. Proste!

*Oczywiście mogą się tu zdarzać wyjątki, które będą wynikać np. Z technologii matrycy, lub mocniejszego procesora obrazu.

Gorsza ostrość? Ale jak to?! Wymagająca matryca to drogie obiektywy

Każdy obiektyw ma swoją „rozdzielczość optyczną”, co w wielkim skrócie oznacza, że obiektywy są optymalizowane pod konkretne rozdzielczości matrycy. Tak się składa, że większość budżetowych konstrukcji optymalnie radzi sobie w okolicach 20-30 megapikseli. Co się stanie jeśli taki obiektyw podepnie się do matrycy o większej ilości MPX? Obraz nie będzie wydawał się tak ostry. Będzie pojawiało się tzw. „mydlenie”. Dlatego też często mówi się o wysokomegapikselowych matrycach jako bardziej wymagających.

Jakość obrazka nie będzie więc aż tak dobra… I oczywiście lepsze obiektywy mają większe rozdzielczości optyczne i radzą sobie z matrycami o większej ilości MPX – jednak one zazwyczaj są też znacznie droższe. Jeśli więc nie zajmujesz się fotografią zawodowo i nie chcesz wydawać fortuny na sprzęt to aparat o mniejszej ilości MPX będzie nie tylko tańszy w zakupie, ale także będziesz bez obaw mógł użyć tańszych obiektywów – do Ferrari przecież też nie kupuje się najtańszych opon!

Większe pliki i ich konsekwencje

Zdjęcia o wyższej rozdzielczości zajmują też znacznie więcej miejsca na dysku. Pliki w formacie RAW z 50-megapikselowej matrycy mogą ważyć nawet kilka razy więcej (a zdarza się u niektórych producentów, że rozmiar takiego pliku przekracza 100 MB)! Zdjęcia z 24-megapikselowych aparatów w formacie RAW ważą zwykle 20-30 MB. Tę różnicę zauważysz bardzo szybko, kupując to coraz większe karty pamięci i kolejne dyski twarde do przechowywania archiwów.

Większe pliki potrzebują także większej mocy komputera przy ich obróbce… Więc prócz kart i dysków, warto też pomyśleć o zakupie dobrego i mocnego komputera, który uciągnie taką pracę. Lżejsze pliki nie są aż tak wymagające, więc praca nawet na słabszym „pececie” będzie bardziej komfortowa.

Kiedy więcej megapikseli ma sens?

Narzekam i narzekam na tę dużą liczbę MPX, ale tylko po to, żeby uświadomić Ci mój drogi czytelniku, że więcej megapikseli niekoniecznie jest czymś lepszym… Choć oczywiście, są sytuacje, w których większa liczba megapikseli może być przydatna. Przykładem mogą być choćby fotografowie drukujący wielkie formaty w wysokiej jakości, czy też tacy, którzy z różnych powodów mocno cropują zdjęcia, lub też z jakiś powodów potrzebują większej ilości szczegółów. To powinno być jednak świadomym wyborem, a nie ślepym podążaniem za większą cyfrą!

Mniej znaczy więcej? Więcej znaczy mniej? Podsumowanie

Większość z nas nie potrzebuje aparatu o rozdzielczości większej niż te 20 / 30 MPX. Dla codziennych zastosowań – takich jak publikowanie zdjęć w mediach społecznościowych, drukowanie albumów rodzinnych czy tworzenie projektów fotograficznych – 24 megapiksele to wręcz złoty środek! Zapewnia doskonałą jakość obrazu, przy jednoczesnym zachowaniu rozsądnego rozmiaru plików i lepszej wydajności w trudnych warunkach oświetleniowych. W zupełności wystarczy do internetowych publikacji, oraz pozwala drukować nawet duże rozmiary przy zachowaniu wysokiej jakości! Dodatkowo aparaty z mniejszą ilością MPX nie kosztują fortuny, jak i obiektywy do nich.

Pamiętaj, że jakość zdjęcia zależy od wielu czynników, nie tylko od liczby megapikseli. Czasami warto zainwestować w lepszy obiektyw, poprawić swoje umiejętności fotograficzne lub zadbać o odpowiednie oświetlenie, zamiast gonić za coraz większymi liczbami w specyfikacjach aparatu. Oczywiście są fotografowie, którym przyda się to 50, czy 100 MPX, ale powinien być to świadomy wybór, za którym stoi wiedza, a nie wyścig na megapiksele!