Pewnie kojarzysz proporcje obrazu 3:2, 4:3, 16:9, ale czy słyszałeś o 65:24 lub 17:6? Liczby te nie wzięły się znikąd – mają swoje korzenie w klasycznej fotografii. Zajrzyj do tego artykułu, aby dowiedzieć się więcej na temat proporcji obrazu. I to na przykładzie unikatowego aparatu średnioformatowego FujiFilm GFX100RF, oferującego w sobie jednocześnie wszystkie te proporcje (a nawet więcej).
FujiFilm GFX100RF – opcje dostosowywania proporcji
FujiFilm GFX100RF to unikat – jedyny kompaktowy aparat średnioformatowy. Ten kompakt jest jednak czymś odmiennym od tego, z czym zazwyczaj kojarzy się ten segment aparatów. Chociaż też zachowuje stosunkowo mobilne gabaryty, to zamiast maleńkiej matrycy jest tutaj ogromny sensor średnioformatowy o rozdzielczości aż 102 MP. Format ten ma wiele ciekawych właściwości, o których pisałem tutaj, a jedną z nich jest możliwość dostosowywania proporcji obrazu z zachowaniem wciąż bardzo wysokiej rozdzielczości.
Matryca FujiFilm GFX100RF ma proporcje obrazu 4:3. Przy takim ustawieniu uzyskasz maksymalne 102 MP. Pozostałe dostępne ustawienia proporcji powstają poprzez ograniczenie wykorzystywanego obszaru matrycy. Przykładowo proporcje 3:2 zmniejszają nieco wysokość zdjęcia (w porównaniu do 4:3). Przy 3:2 różnica nie jest aż tak znacząca. Gdybyś jednak chciał korzystać z różnych proporcji w aparacie z mniejszą matrycą, w szczególności kultowych formatów takich jak np. 17:6, strata rozdzielczości byłaby istotna. Jednakże z sensorem 102 MP nawet przy 65:24 uzyskasz plik o rozdzielczości aż 50 MP.
Obraz ma format 4:3, a na nim umieściłem ramki odpowiadające kilku wybranym proporcjom dostępnym w FujiFilm GFX100RF. Robienie zdjęć z tymi ustawieniami wiąże się z wykorzystywaniem części matrycy, ale w przypadku tego sensora to wciąż ogromne rozdzielczości. / fot. Mikołaj Konkiewicz
Czemu FujiFilm kładzie taki nacisk na proporcje obrazu w FujiFilm GFX100RF?
W zasadzie proporcje obrazu można zmienić bez trudu w oprogramowaniu graficznym. Po co więc Fuji implementuje takie rozwiązanie w aparacie? Aby odpowiedzieć sobie na to pytanie, trzeba cofnąć się nieco do historii fotografii średnioformatowej. Według założeń producenta FujiFilm GFX100RF ma być pewnym krokiem milowym dla średniego formatu. Po raz pierwszy tak duża matryca trafia do kompaktowego sprzętu, który można mieć zawsze przy sobie. Na przestrzeni dekad aparaty średnioformatowe kojarzyły się raczej z dużymi korpusami (oczywiście z pewnymi wyjątkami), a FujiFilm nagle proponuje model, który może być nawet wyborem fotografów ulicznych.
Nie robi tego jednak kompletnie zrywając ze swoim dziedzictwem. Robi wręcz ukłon w kierunku różnych kultowych aparatów średnioformatowych. W erze fotografii na film światłoczuły dostępne były przeróżne formaty aparatów i materiałów średnioformatowych. Efektem tego W FujiFilm GFX100RF pojawia się specjalny tryb zmiany proporcji obrazu i przeznaczone do jego obsługi pokrętło. Wszystkie dostępne proporcje nie wzięły się znikąd. Nawiązują do różnych klasycznych aparatów lub materiałów światłoczułych. Poza tym dostępne są też formaty, które są powszechne w erze cyfrowej.
Na obudowie FujiFilm GFX100RF znajduje się specjalne pokrętło do szybkiej zmiany proporcji obrazu.
Proporcje obrazu dostępne w FujiFilm GFX100RF
- 4:3 – natywne proporcje matrycy FujiFilm GFX100RF.
- 3:2 – odpowiada proporcjom klatki formatu 35 mm (klasyczny film małoobrazkowy)
- 16:9 – format kinowy
- 65:24 – ten format jest już nieco mniej znany, a nawiązuje do legendarnych modeli aparatów FujiFilm TX-1 i TX-2
- 17:6 – ta proporcja pochodzi od ekstremalnie panoramicznych aparatów średnioformatowych, takich jak FujiFilm GX617
- 3:4 – pionowy format, dla którego inspiracją były aparaty takie jak np. FujiFilm GA 645
- 1:1 – kwadratowy format to ikona średniego formatu. Wywodzi się z negatywów o wymiarach 6×6 cm na filmie zwojowym typu 120. Kojarzony jest najczęściej z dwuobiektywowymi lustrzankami.
- 7:6 – kolejne ikoniczne proporcje, w szczególności wśród portrecistów używających średniego formatu.
- 5:4 – to hołd dla tradycyjnych materiałów światłoczułych wykorzystywanych w średnim formacie.
FujiFilm GFX100RF (widoczny w pierwszym rzędzie w 2 wersjach kolorystycznych) i różne aparaty średnioformatowe, do których dziedzictwa Fuji nawiązuje poprzez tryb proporcji.
Po co w ogóle zmieniać proporcje obrazu w aparacie?
Zmienianie proporcji w FujiFilm GFX100RF nie odbywa się wyłącznie już po wykonaniu zdjęcia. Po zmianie trybu aparat już w wizjerze wyświetla odpowiednią ramkę, która pozwala na intuicyjne kadrowanie w nowych proporcjach (może to zobaczyć na poniższym wideo). Nie ma tu więc zgadywania, jak będzie wyglądał Twój obraz w danym formacie. To zmienia sposób myślenia o zdjęciach i pozwala wczuć się w niektóre specyficzne proporcje – takie jak np. ustawienia panoramiczne 17:6 czy 65:24. Nie ma tu więc przycinania kadru 4:3 już po jego zarejestrowaniu*.
*Tu krótkie wyjaśnienie, gdyż użyłem skrótu myślowego. Technicznie w zasadzie jest to przycinanie po zarejestrowaniu, gdyż aparat może zapisać RAW z wszystkimi informacjami z matrycy i przycięciem do danych proporcji. Będzie to wtedy odwracalne w oprogramowaniu graficznym do natywnego 4:3. Dzięki temu możesz z łatwością zmienić proporcje (chyba że korzystałeś w aparacie z JPG – te będą bezpowrotnie przycinane np. do 16:9). Niemniej w samym aparacie będziesz czuć się tak, jakbyś od początku, już w czasie kadrowania, pracował z danym formatem.
Pojawienie się tych opcji w FujiFilm GFX100RF wiąże się z całym pomysłem na ten aparat. Po pierwsze ma to być mobilny sprzęt, który pozwala mieć średni format cały czas przy sobie. Ma też maksymalnie skracać drogę od zarejestrowania ujęcia, do jego opublikowania czy wykorzystania w różnych mediach (robi to w duecie z trybem symulacji filmów, któremu jednak poświęciłem inny artykuł). Dlatego praca z różnymi proporcjami umożliwia od razu dostosowywanie kadrów do wykorzystania np. jako okładka, wyświetlanie na ekranach itp. FujiFilm GFX100RF sprytnie łączy tradycję z nowoczesnością. Przykładowo format 5:4 – choć zaczerpnięty z klasycznych materiałów średnioformatowych – odpowiada także wymaganiom Instagrama.
Drugą kwestią związaną z filozofią tego aparatu, jest przybliżanie świata fotografii średnioformatowej. Fotografowanie w różnych proporcjach, kojarzone z przeróżnymi typami aparatów średnioformatowych to nie tylko kwestia publikacji. Wybranie różnych formatów totalnie zmienia myślenie o kompozycji, czy klimacie ujęcia. Przykładowo panoramy stawiają na większe skupienie na przestrzeni, natomiast kwadrat skłania do szukania symetrii. Funkcje te przestają być bajerami, a mogą stać się ciekawym artystycznym doświadczeniem i pomóc w opowiadaniu historii.
Podsumowanie
Wybór proporcji obrazu jest nie tylko podyktowany tym, gdzie będzie prezentowane zdjęcie (czy na ekranie smartfona, czy na ścianie w galerii), ale także tym, jaki klimat ma budować obraz. Od panoramicznych, monumentalnych kadrów w 65:24 po intymne portrety skupiające się na szczegółach w 7:6. FujiFilm GFX100RF ze swoją matrycą 102 MP w ciekawy sposób wprowadza w świat wszystkich proporcji, dając przy tym możliwość każdorazowo uzyskać profesjonalny plik. Podziel się w komentarzu, czy korzystasz z innych proporcji niż popularne 3:2, 4:3 i 16:9, a jeśli tak to z jakich.
Na koniec zajrzyj do mojego artykułu omawiającego aparaty średnioformatowe:
Co to jest średni format / aparat średnioformatowy? [słowniczek fotografa]
